औषधी भण्डारण, तापक्रम र कोल्ड-चेन गाइड

१. कोठाको तापक्रम (Room Temperature) मा राख्ने औषधी

धेरैजसो ट्याब्लेट, क्याप्सुल र ओइन्टमेन्टहरू कोठाको सामान्य तापक्रममा राख्न मिल्ने गरी बनाइएका हुन्छन्:

• छायादार र सुख्खा ठाउँ: सिधै घाम नपर्ने कोठाको दराज वा र्‍याकमा राख्नुहोस्।
• ओरिजिनल स्ट्रिपमै राख्नुहोस्: औषधीलाई स्ट्रिपबाट निकालेर छुट्टै खुला बट्टामा नराख्नुहोस्, किनकि हावा र प्रकाशले औषधी बिग्रन सक्छ।
• सिलिका जेल (Silica Gel): केही औषधीको बट्टामा हुने सानो सेतो सिलिका जेलको पोकोले ओसिलोपन सोस्छ; त्यसलाई नफाल्नुहोस् (तर खानुहुँदैन)।

२. फ्रिजमा राख्नुपर्ने (Refrigerated) औषधी र कोल्ड-चेन

जैविक औषधी (Biologics), खोप (Vaccines), इन्सुलिन र क्यान्सरका विशेष इन्जेक्सनहरूका लागि २°C देखि ८°C को तापक्रम अनिवार्य हुन्छ:

• फ्रिजको सही स्थान: फ्रिजको बीचको भाग (Middle Shelf) मा राख्नुहोस्।
• ढोका (Door Shelves) मा नराख्नुहोस्: फ्रिजको ढोका पटक-पटक खोल्दा तापक्रम घटबढ भइरहन्छ।
• फ्रीजरमा नराख्नुहोस्: औषधी जम्नु (Freezing) हुँदैन। यदि कुनै औषधी फ्रीजरमा परेर जमेको छ भने त्यो काम नलाग्ने हुन्छ, बरफ पग्लिए पनि प्रयोग नगर्नुहोस्।

३. इन्सुलिन भण्डारणको विशेष नियम

मधुमेहका बिरामीहरूले इन्सुलिन राख्दा निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छ:

• नखोलेको नयाँ इन्सुलिन (Unopened): फ्रिजमा (२°C–८°C) मा म्याद सकिने मितिसम्म सुरक्षित रहन्छ।
• हाल प्रयोग भइरहेको इन्सुलिन (In-use Pen / Vial): कोठाको सामान्य तापक्रम (३०°C भन्दा कम) मा २८ दिनसम्म राख्न सकिन्छ। प्रयोग भइरहेको इन्सुलिन फ्रिजमा राख्दा चिसोले गर्दा सुई लगाउँदा बढी दुख्छ।
• यात्रा गर्दा: इन्सुलिन पेनलाई कुलर ब्याग वा आइसप्याक भएको पाउचमा राख्नुहोस्, तर आइसप्याक सिधै इन्सुलिनमा छुन नदिन कपडाले बेर्नुहोस्।

४. बालबालिका र घरपालुवा जनावरबाट सुरक्षा